Jak zmieniła się struktura wyborców partii od 2019 roku?

Może to świadczyć o poziomie edukacji w Polsce, gdzie większość obywateli posiada przynajmniej dyplom ukończenia szkoły średniej, a także o tym, że osoby z gorszym wykształceniem często nie partycypują w wyborach ani nie posiadają sprecyzowanych poglądów politycznych.

W 2019 roku elektorat PiS składał się w aż 67,3% z wyborców z wykształceniem średnim i wyższym. Według danych exit poll w badanym roku wyborczym aż 85,5% elektoratu PiS pochodziło z terenów wiejskich (46,1%) oraz małych i średniej wielkości miast (39,1%), a największe poparcie dla partii deklarowały osoby pow. 50 roku życia. Głosujący na PiS w wieku 18-49 stanowili 44,7% wszystkich wyborców PiS – obecnie ten odsetek spadł o połowę. Ciekawą obserwacją jest zmiana poparcia wśród głosujących kobiet i mężczyzn. W 2019 roku większość elektoratu PiS stanowiły kobiety (51,6%). W naszym badaniu z 2021 roku kobiety stanowią jedynie 42,46% wyborców PiS.

Ponad połowa wyborców Koalicji Obywatelskiej to kobiety (55,72%). Partia posiada elektorat, w którym młodsi wyborcy w grupie 18-49 lat stanowią mniejszość (42,46%). Udział najstarszych wyborców w elektoracie KO w grupie 50+ wynosi 57,54%. Największa grupa wyborców Koalicji Obywatelskiej to osoby zamieszkujące tereny wiejskie (30,30%) oraz małe i średnie miasta do 100 tys. mieszkańców (34,3%). Duży udział wśród wyborców KO to wyborcy z dużych miast. Stanowią oni 35,4% całego elektoratu. Patrząc na strukturę wyborców Koalicji Obywatelskiej pod względem wykształcenia, można stwierdzić, że partia powinna szczególnie zabiegać o głosy osób z wykształceniem średnim lub wyższym, która stanowi największą część jej elektoratu (85,35%).

Podobna liczba osób ze średnim lub wyższym wykształceniem stanowiła elektorat KO w wyborach w 2019 roku. Według exit poll wyborcy w tej grupie stanowili 87,9% głosujących na KO. W badanym roku wyborczym elektorat zjednoczonej opozycji stanowili w większości ludzie młodzi – udział grupy 18-49 lat w elektoracie Koalicji wyniósł 58,3%, to oznacza, że dziś jest on niższy o 16 p.p. Na partię w większości zagłosowały kobiety – stanowiły 56,9% wszystkich głosujących na tę partię.

Ponad połowa wyborców partii Szymona Hołowni (57,57%) to kobiety. Polska 2050 to jedna z trzech partii (dane z 2021 r.) posiadająca największy elektorat wśród osób młodych (aż 70,9% wyborców jest w wieku 18-49 lat). Wskazuje na to również udział w elektoracie wyborców pow. 50 roku życia – osoby w tym przedziale wiekowym stanowią 29,1%. Większość elektoratu Polski 2050 mieszka na wsiach (34,7%) i w miastach średniej wielkości (36,56%). Udział wyborców w większych metropoliach stanowi 26,37%. Polska 2050 powinna postarać się zaskarbić sobie poparcie wyborców ze średnim lub wyższym wykształceniem, ponieważ to oni stanowią większość elektoratu tej partii (84,64%). Osoby z niższym wykształceniem niż średnie stanowią 15,36% całego elektoratu Polski 2050.

Biorąc pod uwagę, że Polska 2050 nie startowała w ostatnich wyborach parlamentarnych, wyniki poparcia dla partii z badania przeprowadzonego w 2021 roku, zestawiamy z wynikami poparcia Szymona Hołowni w wyborach prezydenckich w 2020 roku. Jak pokazują dane exit poll, na dzisiejszego lidera w 2020 roku głosowało 86% osób z wykształceniem wyższym i średnim. Jedynie 14% spośród elektoratu Szymona Hołowni stanowiły osoby z wykształceniem zasadniczym zawodowym i podstawowym. Na wyborców Szymona Hołowni w I turze wyborów prezydenckich składało się 33,4% wyborców mieszkających na terenach wiejskich i 66,6% z miast. W porównaniu z dzisiejszymi badaniami grupa osób mieszkająca na terenach wiejskich nieco się zwiększyła w strukturze wyborców Polski 2050.

Jak pokazuje zestawienie zaprezentowane w niniejszym artykule, w marcu 2021 roku kobiety stanowiły największy procent wyborców Nowej Lewicy (59,76%). Elektorat partii w dużej mierze składa się z mieszkańców dużych miast (36,16%), jednak większość stanowią mieszkańcy wsi (37,42%), na trzecim miejscu pod względem wielkości miejsca zamieszkania uplasowali się mieszkańcy małych i średnich miast (26,36%). Lewica jest obecnie jedną z partii, którą najchętniej popierają młodzi wyborcy. W 2021 roku elektorat Nowej Lewicy w 62,91% stanowiły osoby w wieku 18-49 lat. Jak pokazują dane, wyborcy tej partii posiadają najczęściej wykształcenie średnie lub wyższe – 98,78%.

W wyborach w 2019 roku 88,4% wyborców koalicji partii lewicowych miało wykształcenie średnie lub wyższe. Podobnie, jak w przypadku poprzednich partii większość głosujących na tę partię stanowiły kobiety (55,2%). Aż 67,7% elektoratu Lewicy, który głosował na tę partię to mieszkańcy dużych miast. W znacznej większości były to też osoby młode (18-49 lat). Elektorat partii w 2019 roku w 63,5% składał się z osób z tej grupy wiekowej.

Większą część struktury elektoratu PSL w 2021 roku stanowią kobiety. Aż 57,74% wyborców tej partii jest płci żeńskiej. Największą pod względem wieku grupę wyborców PSL stanowią osoby w wieku 50+ (52,21%). Większość wyborców PSL to mieszkańcy terenów wiejskich (59,65%) i średniej wielkości miejscowości (28,72%). Wielkomiejscy (z dużych i największych miast łącznie) wyborcy PSL stanowią zaledwie 11,63% elektoratu. Wyborcy PSL to najczęściej osoby z wykształceniem średnim i wyższym. Ludowców poparło w tej grupie aż 82,95% wyborców.

Osoby z wyższym wykształceniem częściej popierały PSL także w wyborach w 2019 roku. W tamtym czasie grupa wyborców z wykształceniem średnim i wyższym stanowiła 76,5% elektoratu partii. Na PSL w 2019 roku częściej głosowały osoby młode. Wyborcy w wieku 18-49 lat stanowili 61,2% wszystkich głosujących na tę partię. W 2019 roku tylko 45,8% wyborców PSL pochodziło z terenów wiejskich, 54,2% mieszkało w miastach. Dziś procent mieszkańców miast w elektoracie PSL wynosi 40,35%, co oznacza spadek o 15 p.p.

Konfederacja obok Lewicy i Polski 2050 jest partią posiadającą najmłodszy elektorat. Największy udział w ogólnej liczbie wyborców (89,37%) stanowią osoby młode (18-49 lat). Osoby starsze stanowią zaledwie 10,63% całego elektoratu partii. W dużych miastach (miasta od 100 do 500 tys. mieszkańców i miasta pow. 500 tys. mieszkańców) jej elektorat wynosi 34,39%, w mniejszych miejscowościach jest ich 28,71%, najwięcej na wsiach – 36,80%. Wyborcy Konfederacji płci męskiej stanowią aż 82,62% elektoratu tej partii. Tylko 17,38% wszystkich wyborców tej partii to kobiety. Pod względem struktury wieku największa grupa popierających Konfederację to osoby z wykształceniem średnim i wyższym – stanowią 77,86% elektoratu partii.

Ostatnie wybory pokazały, że osoby posiadające dyplom ukończenia szkoły średniej lub wyższej stanowią zdecydowaną większość wyborców Konfederacji (84,8%). W 2019 roku Konfederacja była trzecią partią posiadającą w tej grupie największy elektorat. W małych i średnich miejscowościach mieszka 40,9% wyborców Konfederacji, na wsiach – 45,6%. Elektorat wielkomiejski stanowił ogółem 23,2% wyborców Konfederacji. W największym stopniu (na tle innych partii) składał się on z osób młodych – 87,7%. Udział kobiet w elektoracie Konfederacji zmienił się od 2019 roku, kiedy kobiety stanowiły 33,4% wyborców tej partii. Dziś wskaźnik poparcia jest niższy o 16 p.p.

Udział mężczyzn w elektoracie poszczególnych ugrupowań oscyluje w granicach 40 – 44%, a dominacja kobiet coraz bardziej widoczna jest w wynikach wyborczych. Wzrost poparcia kobiet dla postulatów lewicowych skutkuje wzrostem ich udziału w ogólnej sumie wyborców Koalicji Obywatelskiej czy Lewicy oraz niższym lub bardzo niskim udziałem w elektoracie PiS, czy Konfederacji. Można się spodziewać, że coraz większy udział kobiet w elektoracie partii centrowych i lewicowych będzie musiał nieść za sobą coraz wyraźniejsze artykułowanie przez te partie postulatów mających na celu ochronę praw kobiet.

Struktura wiekowa wyborców odgrywać może niebagatelne znaczenie w kształtowaniu programów politycznych poszczególnych partii politycznych. Interesy ludzi młodych i emerytów różnią się, dlatego partia, posiadająca dojrzały elektorat, częściej będzie zgłaszać postulaty dotyczące podniesienia emerytur lub usprawnienia funkcjonowania opieki zdrowotnej. Jednocześnie partie polityczne, na które będą głosować ludzie młodzi, muszą wychodzić w swoich programach naprzeciw oczekiwaniom młodego pokolenia. Badanie pokazało, jak duże znaczenie dla partii mają wyborcy z obszarów wiejskich. Udział elektoratu wiejskiego w ogólnej liczbie wyborców wynosi co najmniej 30%. Udział wyborców z najmniejszych (do 20 tys. mieszkańców) oraz średnich (od 20 do 100 tys. mieszkańców) miast łącznie stanowi od 28% do 34% ogółu wyborców każdej z partii.