Młodzi dorośli w „nowej rzeczywistości” – energetyka, służba zdrowia, wybory (raport)

Przyjrzeliśmy się postawom, nastrojom i poglądom młodych dorosłych w wieku 18-29 lat. Na przełomie 2020 r. i 2021 roku przeprowadziliśmy badania, w których zapytaliśmy Polaków, o różne aspekty związane z funkcjonowaniem w społeczeństwie – od bezpośredniego oddziaływania skutków nowych podatków na ich życie, poprzez wysokość zarobków czy obawy o utrzymanie stanowiska pracy w czasie trwającej pandemii COVID-19. Poprosiliśmy respondentów o ocenę polskiej służby zdrowia i obranego przez rząd kierunku przebudowy krajowego systemu energetycznego. Jak pokolenie „covidowe” – ludzi, którzy rozpoczynają dorosłe życie w czasie globalnej pandemii, zmienia stosunek do rodzimej polityki i wpływa na ocenę działań decyzji politycznych podejmowanych przez rządzących?

Gdyby tylko młodzi (18-29) wybierali przedstawicieli do Sejmu, Senatu i Parlamentu Europejskiego rzeczywistość polityczna wyglądałaby zupełnie inaczej. Najwięcej mandatów do Sejmu zdobyłaby partia Polska 2050 (174 mandaty). Na drugim miejscu pod względem liczby głosów uplasowałaby się Konfederacja (126 mandatów), Lewica (73 mandaty), KO (46 mandatów) i PiS (40 mandatów). Gdyby bazować wyłącznie na głosach młodych w następnej kadencji ław sejmowych nie zasililiby posłowie PSL.

W wyborach do Senatu głosy młodych wyborców przełożyłyby się na jedynie dwa mandaty senatorskie dla kandydatów partii rządzącej, co oznacza, że aż 98 przypadłoby do podziału wspólnym kandydatom nie całej opozycji a wyłącznie Polski 2050 i KO. Analogicznie jak w przypadku wyborów sejmowych największego poparcia w grupie 18-29 lat w wyborach do europarlamentu głosujący udzieliliby Polsce 2050 – 18 mandatów, Konfederacji – 14 mandatów, Lewicy – 9 mandatów, KO – 6 mandatów oraz PiS – 5 mandatów.

Jedną z szerzej komentowanych zmian w systemie podatkowym w ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy było wprowadzenie tzw. podatku cukrowego na sprzedaż napojów gazowanych, co w praktyce miało przyczynić się do zmniejszenia popytu na produkty z wysoką zawartością cukru w składzie. Powodem wprowadzenia podatku są dane wskazujące na alarmującą liczbę osób otyłych i z nadwagą w Polsce, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży. Zapytaliśmy najmłodszych wyborców czy wzrost cen napojów słodzonych jest dla nich odczuwalny w codziennym życiu. Aż 69,12% biorących udział w badaniu respondentów stwierdziła, że wzrost cen napojów gazowanych jest dla nich odczuwalny. Tylko 11,50% ankietowanych przyznało, że w ogóle nie odczuła tej różnicy i tylko 13,64% nie mogło stwierdzić, czy wzrost cen dla tych produktów jest dla nich odczuwalny.

Jednocześnie młodzi Polacy w aż 75,20% poparli podniesienie wydatków na służbę zdrowia. Stworzenie nowego projektu finansowania dla tego sektora nie jest priorytetem dla 12,17% badanych w grupie 18-29 lat, jednocześnie 12,63% badanych nie było w stanie poprzeć żadnego stanowiska w tej sprawie. Pomysłem partii rządzącej na znalezienie dodatkowych środków, które mogłyby zasilić fundusz zdrowia, jest mniejsze odliczanie od podatku składki zdrowotnej dla najlepiej zarabiających. Zwiększenie składki zdrowotnej dla najbogatszych i przedsiębiorców to budżet, który ma zwiększyć PKB na służbę zdrowia aż o 7%.

W przeprowadzonym badaniu postanowiliśmy sprawdzić, jaki stosunek do zmian w systemie polskiej energetyki mają najmłodsi wyborcy. Aż 59,17% ankietowanych odpowiedziało, że popiera plan budowy elektrowni atomowej w Polsce. Przeciw pomysłowi było 25,99%, w grupie niezdecydowanych tylko 14,84% badanych. Jednocześnie ponad połowa ankietowanych Polek i Polaków przed 30-stką oceniła, że rodzimy system energetyczny nie powinien być oparty wyłącznie na węglu. Postulat, by Polska zrezygnowała z produkcji energii elektrycznej opartej na węglu, poparło 51,40% badanych. Przeciw było 33,37%, zdania na ten temat nie miało 15,23% ankietowanych.

Pytani o źródła energii, na których powinien być oparty system energetyczny w Polsce, młodzi ludzie najczęściej wskazywali na OZE. Za zwiększeniem ilości elektrowni wiatrowych lub paneli słonecznych było aż 60,49% badanych. Duże poparcie (co wykazaliśmy już powyżej), zyskał również projekt budowy elektrowni atomowych. 30% młodych ludzi wskazało, że atom powinien być podstawą systemu energetycznego w Polsce. Jako OZE o największym potencjale w Polsce młodzi badani wskazali elektrownie słoneczne (43,68%). Duży potencjał upatrują także w budowie elektrowni wiatrowych: na lądzie – 18,38% oraz na morzu – 16,97%.